Maison DemanHistoire familiale

Voorstelling van Maison Deman · Familieherinnering

Het wandtapijt van de familie Deman

Herinneringen weven tussen Vlaanderen en Wallonië.

AOriginele akteBGedocumenteerde studieCWerkgegevenTMondelinge getuigenis

Audioversie · Nederlands

Beluister het verhaal

Een klankreis door het familiegeheugen.

1. Het weefgetouw van de herinnering

Het initiatief van Johnny Deman en Maison Deman

‘Elke opgenomen stem is een wollen draadje, elk archiefstuk een scheringdraad: door stemmen, stiltes en oude documenten met elkaar te verweven, ontstaat het ware geheugen van families.’

Maison Deman, verankerd in het hart van Brabant in Villers-la-Ville, is een plaats van herinnering voor de herontdekte familielijnen. Dit langlopende project, ontstaan uit de bezieling van Johnny Deman, brengt onderzoek, vergeelde foto’s, opgenomen stemmen en archiefstukken samen die door de jaren heen geduldig zijn verzameld met de medewerking van Jean-Marie Deman en Annie Lebon. Samen kozen zij voor één opdracht: bescheiden of heldhaftige levens, dagelijks werk en verweven lotgevallen aan de vergetelheid onttrekken.

Maison Deman wil verder gaan dan een koele opeenvolging van data. Het project brengt levenslopen opnieuw tot leven en vormt de ruwe stof van registers om tot een levende, menselijke familiegeschiedenis. Zo krijgen nakomelingen een plek om te luisteren en stil te staan bij de manier waarop intieme familieverhalen de grote geschiedenis raken.

Schering en inslag

‘Het wandtapijt van de familie Deman’ ontstaat door hedendaagse stemmen, podcasts, gerestaureerde beelden en oude documenten zorgvuldig te verweven. Op dit virtuele weefgetouw vormt de schering de feitelijke structuur: akten van de burgerlijke stand, parochieregisters, volkstellingen en bewaarde materiële bewijzen. De inslag brengt kleur, reliëf en emotie door geluidsopnamen, overgeleverde herinneringen en verhalende teksten.

Het uitgangspunt van Maison Deman luidt: ‘Doorgeven zonder het verhaal te verdraaien.’ Elke informatie krijgt een duidelijk bewijsniveau, van originele akte en gedocumenteerde studie tot werkgegeven en mondelinge getuigenis. Zo blijft het verhaal trouw aan de genealogische werkelijkheid.

2. De Vlaamse draden

De familielijn Deman & Lexhardé

Aan vaderszijde wortelen de draden diep in de zandige en zilte bodem van West-Vlaanderen, gevormd door de Noordzeewind, het werk op het land en het geweld van oorlogen.

  • Woumen, Esen en Keiem: oude bakermatten en belangrijke ankerplaatsen van de familie Deman.
  • Mannekensvere: de woonplaats van Théodoor Deman en Urbanie Baeckelandt, waar het paar en hun elf kinderen de Eerste Wereldoorlog en de wederopbouw moesten doorstaan.
  • Nieuwpoort, Pouillenay en Keiem: het levenspad van Jeanne Hortensia Lexhardé, van de kust en de ballingschap in Frankrijk tijdens de Grote Oorlog tot haar terugkeer naar Vlaanderen bij Aimé Deman.

De familielijn Borny

De tak Borny geeft het wandtapijt zijn maritieme en volkse tinten. Tussen de duinen en polders van Klemskerke, De Haan en Vosseslag leefde de familie op het ritme van de kustberoepen en de plaatselijke gemeenschappen. De molen van Klemskerke, de Bornymolen, bleef in de familiealbums bewaard als symbool van dagelijks werk en graan dat onder de wind werd gemalen.

3. De Waalse en Brabantse inslag

De tak Lebon & Labart

Aan moederszijde loopt de inslag door de vlakten van Waals-Brabant en Henegouwen, waar familiegeschiedenis de grote Europese conflicten raakt.

  • De Lebons van Fleurus, Marbais en Brye: deze familielijn blijft verbonden met het huis langs de beek ‘La Rose’, in een streek die werd getekend door de veldslagen bij Fleurus, onder meer die van 1794.
  • Lydie Labart in Saint-Amand: de jong overleden moeder van Paula Wauthy blijft in de archieven van Maison Deman aanwezig dankzij twee familieportretten.

De ruggengraat Wauthy

De lijn Wauthy — in oude registers ook geschreven als Wauthiez of Wautier — vormt een belangrijke Waalse ruggengraat van het genealogische dossier. Vanuit Wagnelée, Rèves en Sart-Dames-Avelines verbindt zij de recente familieherinnering met oudere onderzoekspistes in Namen en Brabant.

Overzicht van de familielijnen

FamilietakAnkerplaatsenBelangrijke personen en gebeurtenissen
Deman & LexhardéWoumen, Esen, Keiem, Oostende, Mannekensvere, Nieuwpoort, PouillenayThéodoor Deman en Urbanie Baeckelandt; Jeanne Hortensia Lexhardé; Aimé Deman.
BornyKlemskerke, De Haan, VosseslagKustberoepen; Bornymolen; het drama van Vosseslag in 1929.
Lebon & LabartMarbais, Brye, Fleurus, Ligny, Saint-AmandHet huis aan ‘La Rose’; Lydie Labart; Paula Wauthy.
Wauthy / Wauthiez / WautierWagnelée, Rèves, Sart-Dames-AvelinesPaula Wauthy; schakel naar oude families uit Brabant en Namen.
Oude lijnen en aansluitingen — werkdossierNamen, Grand-Leez, Henegouwen, TrivièresJacquet, de Becquevort, de La Hamaide, de Namur; middeleeuwse aansluitingen die nog moeten worden geverifieerd.

4. Scheuren in de tijd

Het weefsel van een familie bestaat niet alleen uit rustige dagen; het draagt ook de sporen van oorlogen, ongevallen en breuken.

  1. Mannekensvere en de Eerste Wereldoorlog: Théodoor Deman, Urbanie Baeckelandt en hun elf kinderen werden getroffen door het conflict aan de IJzer, met evacuatie, verlies en wederopbouw.
  2. Vosseslag, 1929: een plots verlies trof de tak Borny en liet een blijvend litteken na in het familiegeheugen.
  3. Keiem, 1935 — ‘De onderbroken ronde’: de dood van Aimé Deman wordt gedocumenteerd door zijn doodsprentje, drie bewaarde krantenknipsels en de notities van Jeanne Hortensia Lexhardé.
  4. Soulagnets / Germs-sur-l’Oussouet, juni 2014: Jean-Marie Deman werd door het water meegesleurd toen hij zijn hond probeerde te redden. Krantenartikelen uit die tijd documenteren het drama.

5. Het samenkomen

Maison Deman in Villers-la-Ville

In het groene Villers-la-Ville komen de levenspaden samen die vroeger verspreid lagen tussen de Vlaamse kust en het Waalse platteland. Dankzij het werk van Johnny Deman, bijgestaan door Betty, digitaliseert, identificeert en bewaart dit familiale onderzoeks- en publicatiecentrum akten, brieven, geluidsopnamen en oude foto’s.

Het symbolische wapenschild van Johnny Deman

Om deze veelzijdige herinnering een visuele vorm te geven, ontwierp Johnny Deman een persoonlijk wapenschild. De grafische uitwerking kwam tot stand met hedendaagse digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie.

Hedendaags persoonlijk wapenschild ontworpen door Johnny Deman
Hedendaags persoonlijk wapenschild van Johnny Deman — een redactioneel symbool, geen historisch of erfelijk familiewapen.

Het schild verenigt symbolen die Johnny koos voor de Vlaamse en Waalse verbondenheid, de middeleeuwse onderzoekspistes in de werkstamboom en de continuïteit tussen verleden, heden en toekomstige overdracht.

6. Een uitnodiging om te luisteren en door te geven

Dit verhaal begeleidt de geluidscreatie ‘Het wandtapijt van de familie Deman’. De Franse en Nederlandse versies zijn beschikbaar; de Engelse vertelling wordt aan de mediatheek toegevoegd zodra zij is aangeleverd.

Oproep tot het collectieve geheugen

Familiegeschiedenis is een levend en onafgewerkt werkstuk, een weefgetouw waarop elke generatie een eigen draad toevoegt. Maison Deman nodigt familieleden, neven, nichten, aanverwanten en nakomelingen uit om bij te dragen:

  • Verbeter of verduidelijk een weglating, datum, plaats of detail.
  • Verrijk de stamboom en de archieven met documenten, doodsprentjes, brieven, foto’s of akten.
  • Deel getuigenissen en herinneringen, zodat Johnny en Betty samen met de betrokken families nieuwe artikelen kunnen voorbereiden.

Elke gedeelde herinnering versterkt de inslag van ons collectieve geheugen.