Maison Deman

Maison Deman · Land & families

Familieverhaal · 1 november 2026

De grote hoeven van de families Semal en Wauthy

Van Hulencourt en Pierpont naar Houtain en Rèves: landbouwersfamilies, vrouwelijke pachters en een herinnering die tot bij de familie Deman reikt.

Hulencourt, de hoeve in haar landschap
Hulencourt, de hoeve in haar landschapLuchtfoto door Johnny aangeleverd als « hulencourt-arial goed.jpeg ». Gebouwen en golfbaan in hun huidige toestand; fotograaf en opnamedatum niet vermeld. Geen reconstructie van het vijftiende-eeuwse bedrijf.Photographe non identifié · Bestand aangeleverd door Johnny · Publieke reproductie nog te bepalen

Beluister het verhaal

Synthetische vertelling · KAST / MiniMax · stem « Henri Guillemin ».

Plaatsen om te bekijken, namen om terug te vinden, geschiedenis om door te geven.

Werkstamboom: de biologische aansluiting van 1658 blijft betwist. 1658 ↓

1. Hoeven brengen namen dichterbij

Een naam in een stamboom past op één regel. Een hoeve nodigt uit om langer te kijken. Achter het woord « censier » schuilt een landbouwbedrijf, grond die bewerkt moest worden, een pachtovereenkomst en een gezin waarvan de banden soms in contracten terug te vinden zijn. In de streek van Nivelles verbinden de families Semal en Wauthy verschillende plaatsen: Hulencourt, Monstreux, Grand Pierpont, Houtain en Rèves. We volgen die weg tot bij de moederlijke tak van de familie Deman. R1

De openingsfoto toont de gebouwen van Hulencourt vanuit de lucht, in hun huidige landschap. Johnny leverde de foto aan: hoeve en gronden die nu als golfbaan zijn ingericht, staan samen in beeld; fotograaf en datum moeten nog worden bepaald. Het verschil tussen wat zichtbaar is en wat we zoeken, staat centraal in het onderzoek. Een plaats kan blijven bestaan terwijl gebouwen, grenzen en gebruik veranderen. Een domein terugvinden betekent dus nog niet dat ook de precieze woning van een persoon bekend is. M4

De titel gaat over families, zonder een volledige biologische afstamming te bewijzen. De band tussen Pierre-Philippe Wauthy en Armand, rond 1658, blijft betwist. De oude families en hoeven behoren tot de werkstamboom; hun aansluiting op de nakomelingen van Armand hangt nog van deze schakel af. Dat voorbehoud begeleidt onze tocht en maakt de plaatsen niet minder interessant. R2

Oriëntatiekaart

OriëntatiekaartHulencourt: huidig domein · Monstreux: dorp · Houtain-le-Val: plaats · Rèves: dorp · Frasnes-lez-Gosselies: omgeving van Grand Pierpont. N 1Hulencourt2Monstreux3Houtain-le-Val4Rèves5Frasnes-lez-Gosselies≈ 4 km
Benaderende moderne herkenningspunten, zonder eigendomsgrenzen of familiale reisroute. De punten voor Frasnes en Houtain-le-Val duiden de plaatsen aan, niet de nog te identificeren hoeven. Houtain-le-Mont blijft van Houtain-le-Val onderscheiden. [G1]
  1. Hulencourt
  2. Monstreux
  3. Houtain-le-Val
  4. Rèves
  5. Frasnes-lez-Gosselies

2. De Semals: van Hulencourt naar Grand Pierpont

Het familiedossier verwijst naar een Patronomia-uitgave uit 2025. Daarin wordt Phillipart Semal de Pécron, geboren rond 1470, als pachter van Hulencourt en van de Grande Cense in Monstreux vermeld. Het dossier noemt Denys Marcel Semal de Pécron zijn zoon en verbindt ook Denys in 1534 met Monstreux. Deze gegevens suggereren een eerste opeenvolging, maar blijven compilatiegegevens: er is geen oorspronkelijke pachtovereenkomst verkregen die deze bezettingen bewijst. R1

De erfgoedbeschrijving van Hulencourt vermeldt een poortgebouw met het jaartal 1680. Dat is later dan de eerste generaties die hier aan bod komen. Het dossier verbindt het domein met de abdij van Affligem, die ook in het verhaal van Pierpont terugkeert. Zulke plaatsen veranderden door de eeuwen heen; niet elke muur vertelt over dezelfde periode. R1 S04

Voor Monstreux geldt een ander voorbehoud. De Ferme de l’Abbaye is bekend uit de plaatselijke geschiedenis, maar er is nog geen bewijs dat dit de Grande Cense van Phillipart was. De dorpsnaam is een aanknopingspunt, geen zeker adres. Een pacht met beschrijvingen van gronden, buren of perceelsgrenzen zou deze vraag kunnen helpen oplossen. R1

Met Étienne Semal en vervolgens André, ook Adrien genoemd, voert het verhaal naar Grand Pierpont in Frasnes-lez-Gosselies. De studie Meurs verwijst naar een huwelijkscontract uit januari 1597; het origineel moet nog worden verkregen. Het is vooral een spoor naar de overdrachten en familiebanden rond het bedrijf. Het onderzoek krijgt hier een concreet doel: het document, de archiefreferentie en de precieze bewoordingen terugvinden. R1 S03

Geschatte geboorten en wisselende voornamen verhinderen dat we deze opeenvolging als een reeks gecontroleerde akten lezen. Vooral voor André of Adrien lopen de vermelde datums uiteen. Het is beter de varianten te bewaren dan een schijnbaar exacte keuze te maken. De eerste stamboom geeft daarom een werkketen weer, geen afstammingsbewijs. R1

Monstreux, een plaats om terug te vinden
Monstreux, een plaats om terug te vindenSint-Michielskerk van Monstreux, 6 maart 2019. Dorpsbeeld; deze foto identificeert noch de Grande Cense, noch de Ferme de l’Abbaye.Louis Vanvilthoven · Bron · CC0

3. Een hoeve is meer dan een huis

Een « cense » is een landbouwbedrijf. De « censier » of « censière » exploiteert het, zonder noodzakelijk eigenaar van de grond te zijn. In het verzamelde materiaal moeten de hoeve, de landerijen, de rechten en de houders van die rechten afzonderlijk worden gevolgd. Een familienaam bij een hoeve betekent niet dat het hele domein aan die familie toebehoorde of ononderbroken van generatie op generatie overging. R1

Daarom is de pachtovereenkomst zo belangrijk. We zouden erin willen lezen wie de pachter was, welke verplichtingen golden, hoelang het contract liep en welke goederen het omvatte. Een genealogische beschrijving kan een beroep noemen; een contract kan helpen begrijpen wat dat beroep op die plaats en dat tijdstip betekende. Rekeningen, inventarissen en nalatenschappen zouden het beeld kunnen aanvullen, maar die stukken zijn niet allemaal beschikbaar. R1

Ook grote oppervlakten mogen geen schijn van zekerheid wekken. Het dossier gebruikt bonniers, een oude oppervlaktemaat waarvan de waarde plaatselijk verschilde. We bewaren die eenheid zonder automatische omzetting naar hectare. Twee cijfers uit verschillende perioden kunnen andere domeingrenzen betreffen. Ze volstaan niet om het vermogen van een gezin te berekenen. R1

Een plaatselijk ambt vraagt dezelfde zorg. Een « mayeur » was een lokale functionaris wiens bevoegdheden van de tijd en het rechtsgebied afhingen; het woord is niet zonder meer gelijk aan een moderne burgemeester. De combinatie pachter en mayeur wijst op verantwoordelijkheden, maar bewijst geen erfelijke adel of blijvende rijkdom. Elke functie hoort bij een afzonderlijke persoon en een bron. R1 R2

Zo komt de geschiedenis dichterbij. We zoeken naar de omstandigheden waarin gezinnen grond bewerkten, familiebanden aangingen en rechten overdroegen. De ontbrekende documenten worden concrete vragen: wie hield de pacht? Wat ging bij een huwelijk over? Welke goederen bezat het paar en welke werden alleen geëxploiteerd?

Het landschap van Hulencourt in 2015
Het landschap van Hulencourt in 2015Golfbaan van Hulencourt, 4 juni 2015. Hedendaags landschap; geen afbeelding van een vijftiende-eeuwse hoeve.GdML · Bron · CC BY-SA 4.0

4. Vrouwen in de overdrachten

Isabeau Malréchauffé, Charlotte Semal en Marie Nopère mogen niet achter de voornamen van hun echtgenoten verdwijnen. Het corpus verbindt hen met de bedrijven en noemt hen vrouwelijke pachters. De documentatie is niet voor iedereen even sterk, maar deze vermeldingen geven hun een plaats in het economische en familiale onderzoek. Hun rol is meer dan twee vakjes in een stamboom met elkaar verbinden. R1

Isabeau wordt in het dossier van Pierpont als de echtgenote van André of Adrien Semal voorgesteld. Testamenten uit 1643 en 1645 behoren tot de vermelde onderzoekssporen. Ze zouden de genoemde personen, goederen en beschikkingen kunnen verduidelijken. We leiden er vandaag geen precieze verdeling van het bedrijf of een volledige levensbeschrijving uit af. R1

Charlotte Semal wordt in de stamboom met Double Escot en Jean II Wauthy verbonden. Marie Nopère verschijnt volgens de door het dossier aangehaalde compilatie in 1639 als « censière » in Houtain-le-Mont. Voor elke vrouw moet eerst de volledige vermelding worden teruggevonden, daarna de pachten, contracten of nalatenschappen die haar activiteit kunnen verklaren. Eenzelfde beroepsterm betekent niet dat hun situaties gelijk waren. R1

Hun namen en gerapporteerde functies geven hun een plaats in het verhaal zonder verzonnen scènes. We weten niet welke gesprekken aan beslissingen voorafgingen of wat zij over hun toekomst dachten. Wel kunnen we in de archieven zoeken naar hun handtekeningen, bezittingen en keuzes, zodra een document die zichtbaar maakt.

Stamboom A · Twee families komen samen

Doorlopende lijnen volgen de werkstamboom en betekenen geen geraadpleegde akte. Oude datums komen met hun voorbehouden uit het dossier. Bronnen: R1–R3.

Semal de Pécron

  1. Phillipart Semal de Pécron≈ 1470 · Hulencourt · MonstreuxC
  2. Denys Marcel Semal de Pécron1534 · MonstreuxC
  3. Étienne Semal≈ 1535 – < 1597 · Grand PierpontC
  4. André / Adrien Semal≈ 1565/1569 – > 13.03.1645 · Grand PierpontC

Waultier / Wauthy

  1. Bertrand / Bertran Waultier≈ 1470 · WitterzéeC
  2. Henri le Vieil Waultier≈ 1500 · WitterzéeC
  3. Henri le Jeune Waultier≈ 1545 · Liberchies · La HoussièreC
  4. Jean Ier Waultier / Wauthy≈ 1570 · Houtain-le-MontC

Voorgestelde samenkomst rond 1630 · B/C

Charlotte / Charlotte Marie SemalDouble EscotC
Jean II Wauthy / Wautier≈ 1605 – 1660 · Houtain · RèvesC

Charlotte in de werkstamboom; variant Jeanne-Marie bij Braive, met akten te onderzoeken.

↓ Voorgestelde afstamming · C

Pierre-Philippe Wauthy≈ 1632 – 1715C
Betwist vaderschap · minuut en doopakte nog te zoeken
Armand Wauthi≈ 1658 – 1694C

Isabeau Malréchauffé + André / Adrien Semal · Marie Marguerite Nopère + Jean Ier Waultier / Wauthy — Paar volgens het corpus.

Relaties in tekstvorm

Phillipart Semal de Pécron → Denys Marcel Semal de Pécron → Étienne Semal → André / Adrien Semal → Charlotte Semal ; Bertrand / Bertran Waultier → Henri le Vieil Waultier → Henri le Jeune Waultier → Jean Ier Waultier / Wauthy → Jean II Wauthy. Charlotte + Jean II → Pierre-Philippe. Pierre-Philippe ⇢ Armand : Betwist vaderschap · minuut en doopakte nog te zoeken.

5. Houtain en Rèves: namen uit elkaar houden

De voorgestelde samenkomst van de twee families ligt rond 1630, bij Charlotte Semal en Jean II Wauthy. Dit paar brengt ons naar Houtain en Rèves. Maar « Houtain » is niet altijd voldoende: Houtain-le-Mont en Houtain-le-Val moeten onderscheiden blijven, net als Jean Ier, Jean II en Jean III. Een ambt of bedrijf dat aan de ene wordt toegeschreven, mag niet automatisch bij de andere terechtkomen. R1 R2

Het hoofddossier volgt Gaston Braive en verbindt Jean II met de Basse-Cour van Houtain-le-Mont, Luthéal in Rèves en Double Escot. Het vermeldt zijn activiteit op Luthéal vanaf 1642 en zijn functie als mayeur van Rèves tussen 1652 en 1660. Deze gegevens komen uit een secundaire bron; voor de pachtverhoudingen zelf blijven de overeenkomsten te zoeken. R2

Ook de naam Semal vraagt aandacht. Charlotte blijft de naam in de werkstamboom, terwijl het woordenboek tegenstrijdige formuleringen rond Jeanne-Marie en Charlotte bevat. We verbeteren die niet stilzwijgend en maken ook geen twee zekere personen om het probleem op te lossen. Akten moeten uitwijzen of het om een redactiefout, een verwarring of verschillende personen gaat. R2

De foto van het kasteel van Houtain-le-Val geeft het gebied een gezicht. Ze toont niet Double Escot en bewijst niet dat de Wauthys in het kasteel woonden. Ook Luthéal blijft een bedrijfsnaam die nog precies moet worden gelokaliseerd: een foto van Rèves zou de pacht nog niet op een perceel plaatsen. De afbeeldingen helpen bij het lezen, maar vervangen de documenten niet. R1 M3

De ingang van het kasteel van Houtain-le-Val
De ingang van het kasteel van Houtain-le-ValKasteelingang, 17 juli 2012. Plaatselijk beeld; niet geïdentificeerd als Double Escot en geen bewijs van familiale bewoning.Jean Housen · Bron · CC BY-SA 3.0

6. De schakel van 1658: een open vraag

Om de huidige familie te bereiken, loopt de stamboom via Pierre-Philippe Wauthy naar Armand Wauthi, geboren rond 1658. Hier moet de lijn onderbroken worden. Het aan Pierre-Philippe toegeschreven vaderschap wordt in een secundair relaas betwist. De notariële minuut en de doopakte van Armand zijn nog niet teruggevonden in het dossier. Deze biologische band kan daarom niet als bewezen worden voorgesteld. R2

De bewaarde samenvatting vertelt dat twee vrouwen die bij de bevalling aanwezig waren, zouden hebben verklaard dat Marie Jacquet haar zwager als vader aanwees. De samenvatting identificeert die zwager niet, wijst geen andere zekere vader aan en beslecht het biologische vaderschap niet. Ze bewijst evenmin een huwelijk of nietigverklaring. Dat blijven afzonderlijke vragen, ook als een traditie ze tot één verhaal samenbrengt. R2

Het moederschap van Marie Jacquet is behouden in de stamboom en in Johnny’s familiale bevestiging. Haar band met Armand moet nog rechtstreeks door de doopakte worden onderbouwd. Het verschil tussen de familiereferentie en archiefbewijs moet zichtbaar blijven. Zo respecteren we de overgeleverde herinnering zonder te doen alsof een ontbrekend document al verkregen is. R2

Het voorbehoud betreft één precieze aansluiting. Het wist de oude Semals en Wauthys of hun hoeven niet uit. Wel verhindert het dat zij langs deze weg bewezen biologische voorouders van Armands nakomelingen worden genoemd. In beide stambomen wordt deze grens zowel met een onderbroken lijn als met woorden aangeduid.

Stamboom B · Van Armand tot de familie Deman

Doorlopende lijnen volgen de werkstamboom en betekenen geen geraadpleegde akte. Oude datums komen met hun voorbehouden uit het dossier. Bronnen: R1–R3.

Pierre-Philippe Wauthy≈ 1632 – 1715C

Vermeende verbintenis met Marie Jacquet; huwelijk niet bewezen.

Betwist vaderschap · minuut en doopakte nog te zoeken

Elke volgende generatie volgt uit de vorige volgens de werkketen; akten nog te verantwoorden.

  1. Armand Wauthi≈ 1658 – 1694C
  2. François Wauthiez1692 – 1779C
  3. François Joseph Wauthy1730 – 1814C
  4. Nicolas Joseph Wauthiez1762 – 1820C
  5. Armand Joseph Wauthy1805 – 1885C
  6. Hubert Joseph Wauthy1844 – 1902C
  7. Amand / Armand Joseph Wauthy1887 – 1955C
  8. Paula Wauthy1919 – 2008C
+
Joseph LebonT

↓

Annie LebonT
Jean-Marie Michel DemanT

↓

Hun beide ouders: Annie Lebon en Jean-Marie Michel Deman.

Carole DemanT
Johnny DemanT
Sandrine DemanT
Relaties in tekstvorm

Pierre-Philippe ⇢ Armand : Betwist vaderschap · minuut en doopakte nog te zoeken. Marie Jacquet → Armand : Moederschap familiaal bevestigd · doopakte nog te lezen. Armand Wauthi → François Wauthiez → François Joseph Wauthy → Nicolas Joseph Wauthiez → Armand Joseph Wauthy → Hubert Joseph Wauthy → Amand / Armand Joseph Wauthy → Paula Wauthy ; Paula Wauthy + Joseph Lebon → Annie Lebon ; Annie Lebon + Jean-Marie Michel Deman → Carole, Johnny, Sandrine Deman.

7. Tot bij Paula, Annie en de familie Deman

Vanaf Armand volgt het familiedossier François Wauthiez, François Joseph Wauthy, Nicolas Joseph Wauthiez, Armand Joseph Wauthy, Hubert Joseph Wauthy en Amand Joseph Wauthy. De keten bereikt Paula Wauthy, geboren in 1919 en overleden in 2008. Elke generatie staat in de tweede stamboom. De spellingen Wauthi, Wauthiez en Wauthy blijven behouden, zonder een gelijkende naam tot bewijs van verwantschap te maken. R2

Paula en Joseph Lebon zijn de ouders van Annie Lebon. Annie en Jean-Marie Michel Deman zijn de ouders van Carole, Johnny en Sandrine. Deze route loopt dus via Annie en Paula. Jean-Marie behoudt zijn plaats als echtgenoot en vader; deze voorstelling schrijft hem geen Semal-afstamming toe. Een geboortedatum van Joseph is hier niet nodig, want de uiteenlopende versies blijven in het hoofddossier geregistreerd. R2 R3

Zo krijgen de oude plaatsen een rol in een herinnering die verdergaat. Een kind kan met een foto beginnen, een volwassene met een bekende naam; beiden kunnen daarna teruggaan door de generaties. De stambomen sluiten het onderzoek niet af. Ze tonen waar registers en contracten opnieuw moeten worden geraadpleegd. De oude keten blijft een werkreconstructie, met akten die per generatie nog moeten worden verantwoord.

De volgende gezochte stukken zijn concreet: het contract van januari 1597, de testamenten van 1643 en 1645, de pachten van de hoeven en vervolgens Armands doopakte en de gerapporteerde minuut van 1658. Een in een inventaris gevonden pacht van Monstreux uit 1676 dateert van na de eerste Semals en bewijst hun aanwezigheid niet. Geen nagebootste akte vult de plaats van deze documenten. R1 R2

Dit verhaal doorgeven is meer dan namen opsommen. Het betekent plaatsen laten zien, personen onderscheiden en bronnen bewaren die volgende generaties kunnen terugvinden. Hulencourt, Monstreux, Pierpont, Houtain en Rèves worden zo toegangen tot de geschiedenis: achter elke deur is een deel leesbaar en wacht een ander deel nog op zijn document.

B: secundaire onderbouwing · C: compilatie en stamboom · T: familiale bevestiging. Geen oude band wordt hier tot primair bewijs A verheven.