Maison DemanArchives de famille

Familieportret · West-Vlaanderen

Elf kinderen, één oorlog en vier levens

De familie Deman uit Mannekensvere

BDoodsprent van Théodoor en gedocumenteerde erfgoedcontextCGezin, beroepen, huwelijk en kinderen uit compilatiesTLokale verhalen over Léon, Nestor en Karel nog te bevestigenOpenIndividuele akten en verblijfplaats tijdens de evacuatie gezocht

Audioversie · Nederlands

Luister naar het verhaal

Elf kinderen, één oorlog en vier levens, verteld met de stem Henri Guillemin.

Théodoor Florimond Deman op een familiegroepsfoto
Théodoor Florimond Deman, in sommige bronnen ook Theophiel genoemd. Het kind op de voorgrond is niet geïdentificeerd. Familie-identificatie meegedeeld door Johnny Deman op 5 oktober 2026 (T).
Familieportret van Urbanie Maria Baeckelandt
Urbanie Maria Baeckelandt, echtgenote van Théodoor en moeder van de elf kinderen. Familie-identificatie meegedeeld door Johnny Deman op 5 oktober 2026 (T).
Familieportret van Aimé Deman
Aimé Deman, zoon van Théodoor en Urbanie en rechtstreekse voorouder van Johnny. Familie-identificatie meegedeeld door Johnny Deman op 5 oktober 2026 (T).
Nederlandstalige doodsprent van Théodoor Florimond Deman, overleden in Westende op 13 januari 1946
Doodsprent van Théodoor Florimond Deman. Ze bevestigt zijn geboorte in Mannekensvere op 17 december 1872, zijn weduwnaarschap na Urbanie Baeckelandt en zijn overlijden in Westende op 13 januari 1946. De religieuze afbeelding op de doodsprent is geen portret van Théodoor.

Op de doodsprent van Théodoor Florimond Deman worden drieënzeventig levensjaren in enkele regels samengevat: geboren in Mannekensvere op 17 december 1872, weduwnaar van Urbanie Baeckelandt, overleden in Westende op 13 januari 1946. Over het gezin dat zij samen opbouwden, zegt het document bijna niets. Het vermeldt niet dat tussen 1894 en 1909 elf kinderen hun naam droegen. Evenmin vertelt het dat een oorlog hun dorp zou ontruimen, aan de legers prijsgeven en in puin achterlaten.

Lange tijd noemde ons oudere onderzoek slechts vier van die kinderen: Léon, Aimé, Nestor en Karel. Het familiedossier laat ons vandaag elf namen terugvinden. Daardoor verandert het perspectief. We zien niet langer enkele losse levens, maar een hele generatie Deman, geboren in de polders, getroffen door vroeg verlies, meegesleurd door de Eerste Wereldoorlog en verspreid over de twintigste eeuw.

Théodoor en Urbanie: een gezin in Mannekensvere

Théodoor — in sommige bronnen ook Theophiel genoemd — was een zoon van Joannes Baptiste Deman en Maria Ludovica D’Haene. De Patronomia-compilatie vermeldt hem als landbouwer, winkelier en werkman. Dat wijst vermoedelijk op verschillende activiteiten doorheen zijn leven, niet noodzakelijk op één vast beroep.

Urbanie Maria Baeckelandt werd op 28 juli 1875 in Slijpe geboren. Dezelfde compilatie noemt haar winkelierster en plaatst het huwelijk op 4 maart 1894 in Mannekensvere. Die gegevens passen bij het huidige genealogische dossier, maar de originele huwelijks- en geboorteakten zijn nog niet aan ons archief toegevoegd. Daarom blijven ze gegevens van niveau C en geen primaire bewijzen.

Mannekensvere was een klein landelijk dorp in de West-Vlaamse polders, dicht bij de IJzer. Het gezin groeide snel. In vijftien jaar kregen Théodoor en Urbanie drie dochters en acht zonen.

De elf teruggevonden kinderen

De volledigste lijst waarover we vandaag beschikken luidt:

  1. Maria Irma Deman (1894–1894);
  2. Irma Maria Deman (1895–1900);
  3. Hieronimus Joannes Deman (1897–1912);
  4. Léon Seraphin Deman (1899–1970);
  5. Amatus Constantinus Joannes, genoemd Aimé Deman (1901–1935);
  6. Gaston Henri Deman (1902–1902);
  7. Emilius Josephus Deman (1903–1985);
  8. Nestor Hector Deman (1905–1976);
  9. Augusta Ludovica Deman (1906–2010);
  10. Carolus Ludovicus Georgius, genoemd Karel Deman (1907–1947);
  11. Léopold Albert Deman (1909–1972).

Zelfs deze jaartallen vertellen al een deel van het verhaal. Maria Irma leefde maar kort. Irma Maria stierf rond haar vijfde. Hieronimus bereikte de volwassenheid niet. Gaston Henri overleed in zijn geboortejaar. Nog vóór de oorlog hadden Théodoor en Urbanie dus vier kinderen verloren.

Aan het andere uiteinde van de kinderrij leefde Augusta Ludovica bijna de hele twintigste eeuw en stierf zij in 2010. Daartussen liggen levens waarover de bronnen nog zwijgen. Van Emilius en Léopold kennen we de jaren, maar nauwelijks hun levensloop. Hen noemen betekent niet dat we de leemtes opvullen; het geeft hun hun plaats terug en toont waar het onderzoek verder moet.

Stamboom met de elf kinderen van Théodoor Deman en Urbanie Baeckelandt, geboren tussen 1894 en 1909
De elf kinderen die in de Patronomia-compilatie momenteel aan Théodoor Deman en Urbanie Baeckelandt worden toegeschreven. De individuele akten moeten nog worden samengebracht.

1914: het dorp verdwijnt in de oorlog

Wanneer de Eerste Wereldoorlog in oktober 1914 de IJzer bereikt, is Théodoor eenenveertig en Urbanie negenendertig. Hun nog levende kinderen zijn tussen vijf en negentien jaar oud.

De wetenschappelijke Inventaris Onroerend Erfgoed beschrijft wat Mannekensvere overkomt. Na de val van Antwerpen neemt het Belgische leger stelling achter de IJzer. Op 15 oktober wordt de kerktoren opgeblazen om te verhinderen dat hij als uitkijkpost wordt gebruikt. Op 18 oktober trekken de eerste Duitse soldaten het dorp binnen. De inwoners worden geëvacueerd. Bij de bevrijding blijkt Mannekensvere volledig geruïneerd: dorpskern, boerderijen en omliggend landschap zijn door vier oorlogsjaren verwoest.

Het familiedossier vertelt nog niet waar Théodoor, Urbanie en hun kinderen die jaren doorbrachten, of het gezin tijdens de hele evacuatie samenbleef. Een vluchtplaats of reisweg verzinnen zou verleidelijk maar oneerlijk zijn. Wat we wel kunnen zeggen, is al ingrijpend genoeg: hun dorp werd leeggemaakt, bezet, beschoten en later heropgebouwd.

Een lokaal verhaal meldt dat Léon tijdens de oorlog een oog verloor en daarna een glazen oog droeg. Het gegeven komt terug in ouder onderzoek, maar de volledige bron en een eventueel militair dossier ontbreken nog. Daarom blijft het een ernstige maar nog te bevestigen aanwijzing.

Vier broers komen scherper in beeld

Léon, een plaatselijke figuur

Léon Seraphin Deman werd op 11 oktober 1899 in Mannekensvere geboren en overleed op 3 december 1970 in Oostende. Hij huwde Magdalena Rotsaert. Een lokale tekst die vroeger op de website van Middelkerke werd teruggevonden, beschreef hem als een populaire figuur en een opmerkelijk jager, ondanks het verlies van een oog. Volgens hetzelfde verhaal kwam hij om bij een verkeersongeval.

Die bijzonderheden geven Léon een gezicht, maar moeten nog aan de oorspronkelijke pagina of aan eigentijdse documenten worden gekoppeld. Daarom worden ze hier met voorbehoud bewaard.

Aimé, de onderbroken ronde

Aimé werd op 19 mei 1901 in Mannekensvere geboren. In 1926 huwde hij Jeanne Hortensia Lexhardé in Nieuwpoort. Zijn doodsprent en verschillende krantenknipsels beschrijven zijn dood in de nacht van 31 oktober 1935 bij Keiem, tijdens een ronde tegen stropers. Hij was vierendertig jaar oud.

Zijn verhaal kreeg een eigen artikel op Maison Deman. Via hem loopt de rechtstreekse lijn naar Johnny: Théodoor en Urbanie → Aimé → Odette Deman → Jean-Marie Deman → Johnny Deman.

Nestor, de timmerman uit Oostende

Nestor Hector Deman werd op 8 december 1905 in Mannekensvere geboren en overleed in 1976. Ouder onderzoek noemt hem timmerman in Oostende en schrijft hem minstens één dochter toe. Zolang de bevolkingsregisters, burgerlijke stand of beroepsbron niet zijn teruggevonden, blijven die gegevens te bevestigen.

Ze openen wel een boeiend spoor: de verplaatsing van een deel van de kinderrij van het heropgebouwde dorp naar de havenstad Oostende.

Karel, het drama van de wielerwedstrijd

Carolus Ludovicus Georgius, Karel genoemd, werd op 10 december 1907 in Mannekensvere geboren en overleed op 6 oktober 1947 in Oostende. Een lokaal verhaal meldt dat hij verongelukte tijdens een wielerwedstrijd voor amateurs in Mannekensvere.

Zijn overlijden en afstamming zijn goed opgenomen in het werkdossier; de precieze omstandigheden vragen nog om een identificeerbaar krantenbericht, een akte of een lokale kroniek.

Na Urbanie bleef het gezin bestaan

Volgens de compilatie overleed Urbanie op 13 oktober 1931 in Mannekensvere, op zesenvijftigjarige leeftijd. Zij maakte de gewelddadige dood van Aimé in 1935 en die van Karel in 1947 dus niet meer mee. Théodoor overleefde haar iets meer dan veertien jaar. Zijn eigentijdse doodsprent bevestigt dat hij op 13 januari 1946 in Westende stierf en weduwnaar was van Urbanie Baeckelandt.

Hun kinderen waren intussen volwassen geworden in een heropgebouwde streek. Sommigen bleven met Mannekensvere verbonden; anderen verschijnen in Oostende, Nieuwpoort en elders aan de kust. De geografie van de familie volgt die van maritiem Vlaanderen: polderdorpen, heropgebouwde gemeenten en een havenstad.

Wat deze kinderrij ons teruggeeft

Dit artikel voltooit de geschiedenis van de elf kinderen niet. Het zet haar opnieuw overeind.

Het corrigeert eerst een te smal beeld. Théodoor en Urbanie waren niet alleen de ouders van vier zonen wier levens sporen nalieten. Zij kregen elf kinderen, verloren er minstens vier vóór 1914, zagen hun dorp in de oorlog verdwijnen en maakten rechtstreeks of via hun kinderen deel uit van het leven aan de heropgebouwde kust.

Het bevestigt ook een grondregel van Maison Deman: stiltes in het archief geven geen recht om te verzinnen. Emilius, Augusta, Léopold, Maria Irma, Irma Maria, Hieronimus en Gaston krijgen geen fictief levensverhaal om de tekst in evenwicht te brengen. Ze krijgen iets beters: hun naam, hun bekende jaren en een duidelijke plaats in het toekomstige onderzoek.

De volgende stap is het opsporen van de akten van de elf kinderen, de bevolkingsregisters van Mannekensvere en de sporen van het gezin tijdens de evacuatie. Pas dan kan deze familiefoto zonder foto nieuwe gezichten krijgen.