Maison Deman

Familiekroniek en lokale geschiedenis · Wallonië

De Lebons van Fleurus

La Rose onder het gedreun van de geschiedenis — een huis aan de beek, een stad waar legers doorheen trokken en een familie die verder leefde nadat de kanonnen zwegen.

BErfgoed, notariaat en lokale geschiedenis COude aansluiting nog te bewijzen TBevestigde familieherinnering VerhaalGemarkeerde evocatie, nooit als bewijs

Audioversie · Nederlands

Beluister de kroniek

La Rose, de veldslagen bij Fleurus en de herinnering aan de familie Lebon.

In de oude documenten van Fleurus verschijnt de familie Lebon niet eerst met een gezicht, maar met een huis. In de rue des Bourgeois draagt het de naam La Rose. Het heeft twee binnenplaatsen, een schuur en een tuin langs de beek. In 1816 noemt de notaris het al La Vieille Rose, alsof de muren tijd genoeg hadden gehad om stemmen van verschillende generaties te bewaren.

Fleurus is rondom dat huis geen rustige stad. Militaire routes doorsnijden de vruchtbare vlakte; legers keren terug, velden branden en bewoners beginnen opnieuw. De geschiedenis van de Lebons tekent zich in dat landschap af, tussen werkelijk gedocumenteerde bezittingen en een afstamming die nog niet tot Joseph, Annie en Johnny is doorgetrokken.

Familieportret van Joseph Jean Robert Lebon
Joseph Jean Robert Lebon — familieportret geïdentificeerd door Johnny Deman en ook zichtbaar op bepaalde familiebrieven; de precieze brieven, datum en fotograaf moeten nog worden vastgesteld.
Graf van Joseph Gaspart Lebon op de begraafplaats van Marbais
Graf van Joseph Gaspart Lebon op de begraafplaats van Marbais, Villers-la-Ville. Volgens Johnny ligt het onmiddellijk naast het graf van Joseph Lebon en Paula Wauthy.

La Rose, een huis vóór de bewezen afstamming

In 1751 verklaart Charles Lebon, echtgenoot van Marie-Isabelle Simon, cijnzen op een schuur aan de Petit Marché en op zijn huis in de rue des Bourgeois, met het uithangbord La Rose. Het bezit kwam via akten uit 1688 en 1717 van de families Simon en Rosart. De verdeling die notaris Carpent op 25 juni 1816 ontving, beschrijft nog steeds het huis, de twee binnenplaatsen, de schuur en de tuin.

Hetzelfde cartularium noemt Antoine Lebon, Marc-Antoine Lebon en een andere Charles Lebon, gehuwd met Gabrielle — of Gabriel — Gentillet. Hun bezit in Fleurus is gedocumenteerd. Hun verwantschap met de recente lijn moet nog worden bewezen: dezelfde naam in dezelfde streek is een aanwijzing, geen bewijs.

Een stad die het vuur kent

Tijdens de Dertigjarige Oorlog wordt Fleurus door een brand bijna volledig verwoest.

Ongeveer 80.000 mannen strijden tussen het hoge graan; de stad wordt opnieuw voor de helft verbrand.

Artillerievuur steekt de velden in brand. Na de revolutionaire slag wordt Fleurus volledig geplunderd.

Vlakbij, in Ligny, bereiken zes uur gevechten de straten, tuinen en huizen van het dorp.

De documenten over La Rose beginnen in 1688. Twee jaar later verbergen de oogsten de troepenbewegingen, vuurt de artillerie tussen Saint-Amand en Ligny en wordt de beek zelf deel van het slagveld. We weten niet welke Lebons toen in Fleurus woonden. Maar wanneer hun namen in de 18e-eeuwse akten duidelijk verschijnen, behoort de brand van 1690 nog tot de herinnering van ouders en grootouders.

26 juni 1794, Fleurus in de rook

De grens die we niet overschrijden: La Rose behoorde tot het gedocumenteerde bezit van de familie Lebon en wordt in 1816 nog beschreven. We weten niet of Lebons er op de dag van de slag woonden of dat de binnenplaatsen buren of gewonden opvingen. De sfeer is historisch onderbouwd; de familiescène is niet bewezen.

Melchior-Joseph Lebon, notaris in Fleurus

Het onderzoek bracht een nieuwe en stevige aanwezigheid aan het licht. Het Rijksarchief vermeldt Melchior-Joseph Lebon, notaris in Fleurus. Stukken noemen hem in 1775 en 1786–1787. Op 13 februari 1793 ontvangt hij nog een pachtcontract voor de boerderij van de abdij van Soleilmont. In 1802 verschijnt hij in een transcriptie als voormalig notaris, nog steeds in Fleurus gedomicilieerd en opgeroepen als getuige.

Een Lebon staat dus vlak vóór de revolutionaire veldslag midden in het juridische leven van Fleurus en verschijnt daarna opnieuw in de documenten. Geen geraadpleegde bron zegt echter waar Melchior-Joseph zich op 26 juni 1794 bevond of verbindt hem met Charles Lebon van La Rose of met de lijn van Joseph.

1815: de oorlog keert terug tot aan het huis

Op 16 juni 1815 staan in het naburige Ligny, een dorp van 900 inwoners, ongeveer 87.000 Pruisen en 65.000 Fransen zes uur lang tegenover elkaar. De gevechten bereiken straten, tuinen en huizen; Ligny staat uiteindelijk in brand. Het wordt Napoleons laatste overwinning.

Een jaar en negen dagen later beschrijft de notariële verdeling van de familie Lebon La Vieille Rose. Het document vertelt niets over de slag. De datum brengt wel twee werkelijkheden samen: het gebied is net door legers omgewoeld, terwijl een familie naar de notaris terugkeert om een huis, schuur en tuin te verdelen. Na het gedreun herneemt het gewone leven zijn rechten.

Van Fleurus naar Marbais en Brye

Dichter bij ons leidt de tak naar Joseph Lebon en Paula Wauthy, en vervolgens naar hun dochter Annie Lebon, geboren in Marbais in 1953. Joseph en Paula hadden zes kinderen. Na Josephs dood voedde Paula hen alleen op.

Johnny’s Geneanet-stamboom geeft Joseph Gaspart Lebon en Caroline Augustine Lambert als ouders van Joseph Jean Robert Lebon. Johnny bevestigt deze familieband en identificeert het gefotografeerde graf als dat van Joseph Gaspart, naast het graf van Joseph en Paula op de begraafplaats van Marbais. Zonder originele akte blijft deze afstamming C/T: een stamboomgegeven ondersteund door familieherinnering.

Arlette Lebon en haar eerste echtgenoot Jean Tagliafero kregen drie kinderen: Christine, Jean-Pierre en Patricia Tagliafero. Johnny bevestigde dit op 29 augustus 2026 nadat hij zijn herinnering van de vorige dag had gecorrigeerd. Haar tweede echtgenoot was Jean Swinnen.

Joseph, open tegenspraak: een notitie uit een schrift geeft 17 september 1911 in Marbais; een oudere samenvatting noemt 11 oktober 1917, soms verbonden met Rouen. Volgens de familieherinnering overleed hij omstreeks 1960 in Brye bij een motorongeval. De huwelijksakte met Paula en de overlijdensakte zijn de volgende stukken om te zoeken.

De oude draad is nog geen keten

De werkstamboom noemt Olivier Joseph Lebon, geboren omstreeks 1859, Charles Joseph Lebon, geboren omstreeks 1824, en Pierre Joseph Lebon, geboren omstreeks 1745. Hij suggereert een continuïteit van de naam tot omstreeks 1624. Deze gegevens blijven niveau C zolang tussenliggende akten de aansluiting met de Lebons van Fleurus niet aantonen.

De schoonheid van dit verhaal vraagt niet dat de lege plekken worden ingevuld. Ze leeft al in wat de documenten laten zien: een huis aan het water, een stad die meermaals uit haar as verrees en generaties die verder leefden nadat de kanonnen zwegen.