Maison DemanArchives de famille

Familieonderzoek · West-Vlaanderen

Aimé Deman

De onderbroken ronde — een gezicht teruggegeven aan het archief, een nacht in 1935 verteld door drie krantenknipsels en de stiltes die nog moeten worden onderzocht.

BDoodsprent en eigentijdse persTPortretten en herkomst bevestigd door JohnnyCHuwelijk en gezin uit compilatiesOpenAkten, kranten en assisendossier gezocht

Audioversie · Nederlands

Beluister het onderzoek

Het leven van Aimé en de tragische nacht in Keiem, verteld in het Nederlands.

Voor hij in de krant de naam van een slachtoffer werd, was Aimé Deman een zoon van Mannekensvere, een echtgenoot, een vader en een man die tussen zijn familie werd gefotografeerd. De familiearchieven geven hem opnieuw een gezicht; drie Nederlandstalige knipsels maken het mogelijk zijn tragische einde te vertellen zonder de leemten in het dossier als zekerheden voor te stellen.

Portret van Aimé Deman in een nog niet geïdentificeerd uniform
Aimé Deman — familieportret. Uniform, datum en mogelijke eenheid zijn nog niet geïdentificeerd.

Een man uit Mannekensvere

De doodsprent biedt een eerste stevige basis: Aimé Constant Joannes Deman werd op 19 mei 1901 in Mannekensvere geboren. Familiecompilaties plaatsen hem bij de kinderen van Theophiel Florimond Deman en Urbanie Maria Baeckelandt. Zij dateren zijn huwelijk met Jeanne Hortensia Lexhardé, in Vlaamse documenten Jeanne Leschardé, op 15 augustus 1926 in Nieuwpoort. Die huwelijksdatum moet nog door de akte worden bevestigd.

Een tweede foto toont Aimé naast een kind dat op de motorkap van een auto zit. Kind, wagen en datum zijn niet geïdentificeerd. Toch vertelt de foto iets wat een procesverslag niet kan zeggen: vóór het geweld zijn leven in tweeën brak, had Aimé een plaats in een gezin.

Aimé Deman staand in een niet-geïdentificeerd uniform
Aimé in uniform. Geen enkel insigne is momenteel met voldoende zekerheid geïdentificeerd om een wapen of eenheid te noemen.
Aimé Deman met een onbekend kind bij een oude auto
Aimé met een onbekend kind. Nummerplaat en automodel zijn dateringssporen, nog geen bewijzen.

Op de grens van Keiem en Leke

Keiem en Leke zijn naburige landbouwdorpen ten noorden van Diksmuide. Het gebied loopt van lage, vlakke en grachtige polders naar iets hoger land. Dat landschap helpt de nachtronde uit de pers te begrijpen, maar bepaalt vandaag niet met zekerheid de exacte plaats van het drama.

In de nacht van donderdag 31 oktober op vrijdag 1 november 1935 trokken jachtwachter Maus Daele, zijn broer Jeroom Daele, veldwachter te Sint-Joris bij Nieuwpoort, en Aimé op ronde om stropers te betrappen. Het knipsel noemt Aimé hulpjachtwachter, wonend in Leke, maar ook werkloos. Zijn precieze dagelijkse beroep staat dus nog niet vast.

Omstreeks 23.30 uur zagen de drie mannen nabij een hoeve die het artikel aan landbouwer Hoste toeschrijft een zwak licht. Aimé ging vooruit. Hij droeg een sterke elektrische lamp maar was volgens het gepubliceerde relaas ongewapend. Vrijwel meteen vielen schoten. Aimé werd dodelijk getroffen. Jeroom Daele, die hem wilde helpen, kreeg hagel in been, rug en gezicht. De stropers vuurden nog in de richting van de gebroeders Daele en verdwenen in het donker.

Wat de stukken aantonen: Aimé werd bij die ontmoeting doodgeschoten en Jeroom Daele raakte gewond. Wat nog ontbreekt: de overlijdensakte, het eerste proces-verbaal en het volledige gerechtsdossier.

Onderzoek en veroordelingen

Een tweede knipsel meldt dat de zaak was opgehelderd. Het noemt Firmin Van Massenhove, eenentwintig jaar, uit Moere bij Gistel, en Maurits Denecker, drieëntwintig jaar, uit Ichtegem. Volgens dit verslag erkenden beiden dat zij die nacht hadden gestroopt. Van Massenhove bekende het dodelijke schot; Denecker werd verbonden met het schot dat Jeroom Daele verwondde. Het gaat om door de krant weergegeven bekentenissen: alleen het onderzoeksdossier kan hun exacte gerechtelijke formulering geven.

Het derde knipsel, over het West-Vlaamse assisenhof, geeft het vonnis: tien jaar dwangarbeid voor Firmin Van Massenhove en twee jaar gevangenis voor Maurits Denecker als medeplichtige. Krantentitel en exacte zittingsdatum zijn op de bewaarde uitsnede niet zichtbaar.

Knipsel Wildstroopersdrama te Leke over de dood van Aimé Deman
Wildstroopersdrama te Leke — het eerste bekende verslag. Krant en datum nog te bepalen.
Knipsel over de opheldering van het drama van Keiem
Het wildstroopersdrama te Keiem-bij-Diksmuide opgehelderd — arrestaties en gemelde bekentenissen.
Knipsel over het arrest van het West-Vlaamse assisenhof
Assisen van West-Vlaanderen — veroordelingen van Van Massenhove en Denecker.

Het gezin achter het nieuwsfeit

De doodsprent dateert Aimés overlijden te Keiem op 31 oktober 1935. Zij corrigeert de leeftijd van vijfendertig jaar uit de pers: geboren op 19 mei 1901 was Aimé vierendertig. Het eerste knipsel noemt ook zes kinderen. Alleen Odette, Georgette en Anita zijn momenteel in het dossier genoemd, terwijl andere compilaties weer andere aantallen geven. Zonder akten en bevolkingsregisters wordt geen definitief totaal vastgelegd.

Nederlandstalige doodsprent van Aimé Deman
De doodsprent vermeldt Mannekensvere, 19 mei 1901, Keiem, 31 oktober 1935, en “echtgenoot van Jeanne Leschardé”. Ze werd gedrukt door Huis Dumon in Nieuwpoort en spreekt vanuit de rouw van vrouw en kinderen.

Jeanne werd op achtentwintigjarige leeftijd weduwe. Een familietraditie zegt dat zij de koningin schreef om gratie te vragen voor de moordenaar van haar man. De brief bevindt zich niet in het dossier: het blijft een getuigenis dat onderzocht moet worden, geen bewezen feit.

Aimé Deman is dus niet alleen de man van één tragische nacht. Portretten, doodsprent en pers tonen een zoon van Mannekensvere, een echtgenoot, een vader, een metgezel op ronde en een slachtoffer wiens dood een gezin ontwrichtte. Ontbrekende archieven kunnen de zaak verder verhelderen. Ze kunnen de man niet vervangen, maar wel verhinderen dat zijn verhaal tot een legende of enkele verkeerd gelezen regels wordt herleid.